دوم اين كه : آيه شريفه ، دلالت بر جواز و حليت مسكر داشته باشد ، در صورتى كه اثبات اين مطلب براى طرفداران نسخ ممكن نيست زيرا به ظاهر اين آيه در مقام بيان يك واقعيت و جريان طبيعى است نه در مقام بيان حرمت و حليت چيزى و يا امضاى راه و رسم مردم و تجويز يك عمل نادرست كه در ميانشان شايع بوده است . توضيح : اين كه گفتيم آيه در مقام بيان يك جريان طبيعى است نه در مقام تشريع و بيان حكم ، به اين دليل است كه اين آيه شريفه در رديف آيات ديگرى واقع گرديده است كه خداوند در آن آيات قسمتى از نشانه‌هاى صنعت ، قدرت و خلقت خود را كه در عالم آفرينش به وجود آورده است ، مىشمارد و مىگويد : وَ اللَّهُ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ . وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشَّارِبِينَ . وَ مِنْ ثَمَراتِ النَّخِيلِ وَ الْأَعْنابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَراً وَ رِزْقاً حَسَناً إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ . وَ أَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ . ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ . « 1 » و خداوند از آسمان ، آبى فرستاد و زمين را پس از آن كه مرده بود ، حيات بخشيد . در اين ، نشانه روشنى است براى جمعيتى كه گوش شنوا دارند . و در وجود چهارپايان ، براى شما [ درس‌هاى ] عبرتى است از درون شكم آن‌ها ، از ميان غذاهاى هضم‌شده ( 1 ) - و خون ، شير خالص و گوارا به شما مىنوشانيم . و از ميان ميوه‌هاى درختان نخل و انگور ، مسكرات ( ناپاك ) و روزى خوب و پاكيزه مىگيريد . در اين ، نشانه روشنى است براى جمعيتى كه انديشه مىكنند . و پروردگار تو به زنبور عسل وحى ( الهام ) نمود كه از كوه‌ها و درختان و داربست‌هايى كه مردم مىسازند ، خانه‌هايى برگزين ! . سپس از تمام ثمرات ( ويژه گل‌ها ) بخور و راه‌هايى را كه پروردگارت براى تو تعيين كرده است ، به راحتى بپيما ! از درون شكم آن‌ها نوشيدنى با رنگ‌هاى مختلف خارج مىشود كه در آن ، شفا براى مردم است ، به يقين در اين امر نشانه روشنى است براى جمعيتى كه مىانديشند . خداوند ، در اين آيات پنج‌گانه از علائم و نشانه‌هاى قدرت خود ياد نموده و به نازل نمودن آب‌حيات حيات‌بخش و زنده نمودن زمين‌هاى مرده و همچنين به صنع و تدبيرى كه در خلقت حيوانات به

--> ( 1 ) نحل / 65 - 69 .